Print

Gezondheid jongeren Flevoland

In de factsheet ‘Jij en je Gezondheid Flevoland 2018-2019’ staan de resultaten van de Flevolandse jongeren uit klas 1 en 3 van het Vmbo en klas 2 en 4 van Havo/Vwo van het voortgezet onderwijs. U vindt hier informatie over onder andere gezondheid, leefstijl, welzijn en school.

Leeswijzer
Voor het merendeel van de onderwerpen in ‘Jij en je Gezondheid’ wordt de uitkomst van de vragen weergegeven als een risicoscore op het probleem. Om te bepalen of een jongere al dan niet te maken heeft met één van de gezondheidsproblemen, worden in dit rapport de scores ‘matig en hoog risico’ beide gerapporteerd. Ga hier naar de buurtmonitor op Een Gezonder Flevoland.

Uitgelicht

Voeding
In Flevoland ontbijt ruim driekwart van de jongeren (74%) regelmatig. In 2016-2017 ligt dit percentage nog op 81%.

Bewegen
Van de Flevolandse jongeren sport 39% minstens zeven uur per week. De meeste jongeren in Flevoland sporten wekelijks bij een sportvereniging (67%).

Roken
Bijna één op de tien jongeren in Flevoland heeft wel eens gerookt (9%). In de afgelopen drie maanden heeft 2% minimaal wekelijks gerookt in Flevoland.

Alcohol
Van de jongeren in Flevoland heeft een kwart alcohol gedronken in de afgelopen drie maanden. Van de jongeren geeft 4% aan weleens vijf drankjes of meer per drinkgelegenheid te hebben gehad (binge drinken) in de afgelopen drie maanden.

Toelichting

Algemene gezondheid

Hoe gaat het met je?
In Flevoland heeft 90% van de jongeren een goede ervaren gezondheid. Kwaliteit van leven gaat over gezondheid en welzijn. Hoe jongeren dit ervaren voorspelt ook de gezondheid in de toekomst. Het gaat om het totaalplaatje: fysiek, emotioneel, sociaal en cognitief.

Voorspellers voor een goede gezondheid zijn het beoefenen van lichamelijke activiteit en het dagelijks eten van groenten. Gedrag als roken en gamen zijn belangrijke voorspellers voor een slechte(re) gezondheid.

Leefgewoonten

Gewicht
Twee op de tien jongeren in Flevoland hebben overgewicht, 16% heeft matig overgewicht en 4% heeft ernstig overgewicht.

Gezond gewicht is belangrijk. Jongeren met overgewicht hebben meer kans op een aantal chronische ziekten zoals diabetes en hart- en vaatziekten, maar ook op problemen met de psychosociale gezondheid.

Ondergewicht komt daarnaast voor bij acht procent van de jongeren. Jongeren met ondergewicht hebben risico op andere problemen: een tekort aan voedingsstoffen kan leiden tot moeheid, lusteloosheid en concentratieproblemen. De jongeren zijn gemeten en gewogen door een doktersassistente of verpleegkundige. Het gaat hier niet om zelfrapportage.

Voeding
Voeding en voedingsstoffen zijn belangrijk voor een goede energiebalans, de gezondheid en de groei van jongeren.

Ontbijten
Bij een gezond voedingspatroon hoort regelmatig ontbijten. In Flevoland ontbijt 74% van de jongeren regelmatig. Het percentage jongeren dat regelmatig ontbijt daalt door de jaren heen. In het schooljaar 2016-2017 ontbijt nog 81% van de jongeren regelmatig.

Ontbijten is belangrijk om de spijsvertering op gang te brengen, maar ook voor concentratie. Ontbijten en gezonde voeding (en voldoende beweging) hebben een positieve invloed op de leerprestaties.

Groente en fruit
In Flevoland eet 42% van de jongeren elke dag groente en 29% eet elke dag fruit.

Drinken van water en gezoete dranken
In Flevoland drinkt 73% dagelijks water. Om te voorkomen dat jongeren teveel onnodige suikers binnen krijgen, wordt vanuit ‘de Gezonde School’ aanbevolen om water te drinken op school in plaats van gezoete dranken.

Water drinken draagt bij aan gezonde jongeren. Toch worden er naast water ook nog veel gezoete dranken gedronken. In Flevoland geeft 32% van de jongeren aan dagelijks gezoete dranken te drinken.

Bewegen
In Flevoland sport 39% van de jongeren minstens zeven uur per week. Er zijn ook andere indicatoren gebruikt om de mate van beweging te beschrijven omdat met de gegevens uit de huidige vragenlijst niet kan worden berekend in welke mate jongeren voldoen aan de beweegrichtlijnen. Onder sporten valt sporten in vrije tijd, maar ook gymlessen of sporten bij een vereniging.

Van de jongeren in Flevoland sport 66% wekelijks bij een sportvereniging, sportschool of club. Sporten is belangrijk om de energiebalans in stand te houden.

Bewegen is belangrijk om de energiebalans in stand te houden. Daarnaast verlaagt bewegen het risico op een aantal chronische aandoeningen.

Acht op de tien jongeren zitten dagelijks minstens 2 uur achter een beeldscherm (tv, computer of tablet).

Mondhygiëne
In Flevoland poetst 80% van de jongeren minstens twee keer per dag zijn of haar tanden. Bijna iedereen bezoekt minstens één keer per jaar een tandarts (97%).

Een goede mondgezondheid voorkomt dat jongeren last krijgen van pijn, wondjes en ontstekingen.

Seksualiteit
In de puberteit hebben veel jongeren hun eerste ervaringen met seksuele handelingen. Van de jongeren in Flevoland geeft 6% aan ooit geslachtsgemeenschap te hebben gehad. Onveilige seks kan leiden tot seksueel overdraagbare aandoeningen of een zwangerschap. Van de seksueel actieve jongeren heeft 60% altijd een condoom gebruikt.

Condoomgebruik wordt voor een belangrijk deel beïnvloed door de houding van jongeren ten aanzien van condoomgebruik en hun idee over de vaardigheden die nodig zijn om condoomgebruik bespreekbaar te maken. Voorlichting stimuleert condoomgebruik.

Genotmiddelengebruik

Roken
Negen procent van de jongeren in Flevoland heeft ooit gerookt. Nicotine is na enkele sigaretten verslavend en de meeste rokers beginnen op jonge leeftijd al met roken.

Roken is een belangrijke risicofactor voor een aantal ziekten zoals hart- en vaatziekten en longkanker. Slechts 2% van alle jongeren geeft aan wekelijks te hebben gerookt in de afgelopen drie maanden.

Alcohol
Ondanks het verbod voor jongeren onder de 18 jaar om alcohol te kopen (Drank- en horecawet, 2014) heeft 25% van de jongeren alcohol gedronken in de afgelopen drie maanden.

Alcoholgebruik is schadelijk voor de hersenontwikkeling van jongeren. Daarnaast heeft het gebruik van alcohol een negatieve invloed op alcoholmisbruik en -afhankelijkheid op latere leeftijd.

Binge drinken
In Flevoland heeft 4% op één avond minstens vijf drankjes gedronken in de afgelopen drie maanden. Dit wordt binge drinken genoemd.

Lachgas
Vijf procent van de jongeren geeft aan ooit lachgas gebruikt te hebben. Landelijk heeft 8% van de 12 tot 16-jarigen ooit lachgas gebruikt. (Van Dorsellaer et al. Jeugd en riskant gedrag 2015. Kerngegevens uit het Peilstationsonderzoek Scholieren. Trimbos, 2016)

Lachgas is populair onder jongeren en wordt steeds vaker ook gebruikt door jongeren op straat of rondom schoolpleinen. Het inhaleren van lachgas zorgt voor een kortdurende roes. Het gas wordt meestal geïnhaleerd via een ballon. Langdurig en veelvuldig gebruik kan leiden tot een vitamine B12 tekort, waardoor er bloedarmoede of neurologische stoornissen op kunnen treden. (Trimbos. Factsheet lachgas. Update maart 2018)

Cannabis
In Flevoland heeft 4% weleens cannabis gebruikt.

Het gebruik van cannabis vermindert het kortetermijngeheugen en het reactie- en concentratievermogen. Dit kan leiden tot slechtere schoolprestaties, maar ook tot het ontwikkelen van psychische of cognitieve stoornissen op latere leeftijd.

Waterpijp
Bij het roken van een waterpijp komen schadelijke stoffen vrij zoals teer, koolmonoxide en nicotine die verschillende gezondheidsrisico’s met zich meebrengen. (Trimbos-Instituut: E. Willemse, L. Springvloet, M. van Laar. Factsheet Waterpijp, 2018) Het gebruik van de waterpijp komt het meest voor onder jongeren van 15 jaar en ouder. Van de jongeren in Flevoland heeft 10% weleens waterpijp gerookt.

Digitaal mediagebruik

Gamen
Gamen hoort bij deze tijd en games zijn door de smartphone of tablet overal aanwezig. De controle en beheersbaarheid zijn daardoor lastig. Van de jongeren in Flevoland gamet 24% vrijwel dagelijks.

Tien procent van de jongeren heeft een matig risico op een gameverslaving en drie procent van de jongeren heeft een hoog risico. Dit betekent dat deze jongeren het gevoel kunnen hebben dat ze het gedrag niet meer onder controle hebben en zich zorgen maken over hun gebruik.

De gevolgen van overmatig gamen kunnen zich onder andere uiten in het afraffelen van huiswerk, het verminderen van sociale contacten en concentratieproblemen. (Jellinek: Risico’s van overmatig gamen, 2018. Beschikbaar via: https://www.jellinek.nl/informatie-over-alcohol-drugs/gamen/basisinfo-gamen/risicos-van-gamen/. Geraadpleegd op: 10-01-2019)

Leefomgeving

Omgang met elkaar
In Flevoland geeft 7% weleens te worden gepest. Bij pesten probeert een jongere (of meerdere jongeren) een andere jongere schade toe te brengen. Dit kan fysiek, verbaal of psychologisch zijn. De macht tussen de jongeren is dan ongelijk verdeeld.

Pesten kan ook digitaal plaatsvinden: 2% van de jongeren is in de afgelopen maanden via internet of telefoon lastiggevallen met vervelende berichten of plaatjes. Jongeren die regelmatig gepest worden hebben vaker gezondheidsklachten en minder zelfvertrouwen.

Eenzaamheid
Van de jongeren in Flevoland heeft 4% een hoog risico op eenzaamheid. Daarnaast heeft 5% een matig risico. Zelfs met veel mensen in de buurt kunnen ze zich eenzaam voelen, bijvoorbeeld doordat ze het gevoel hebben dat anderen niet om hen geven of omdat ze zich niet verbonden voelen met anderen.

Psychische gezondheid

Angst en depressie
In Flevoland heeft 15% van de jongeren een matig tot hoog risico op depressieve klachten of angststoornissen. Het kan hierbij bijvoorbeeld gaan over jongeren die zich verdrietig of onrustig voelen of niets meer echt leuk vinden. Wanneer ze sociaal-emotionele problemen hebben, kan dit negatieve gevolgen hebben voor het dagelijks functioneren thuis en op school.

Nare gedachten
Om een beter beeld te krijgen van de mentale of geestelijke gezondheid onder jongeren, zijn in de vragenlijst ook vragen opgenomen over suïcidale gedachten. Zeven procent heeft in de afgelopen weken de wens gehad om dood te zijn, 4% heeft in de afgelopen week gedacht zichzelf te doden en drie procent heeft ooit een poging tot zelfdoding gedaan.

Een poging is wat een jongere zelf vindt dat een poging is. Vaak betreft het een handeling waarbij niet noodzakelijkerwijs een arts of ambulance bij betrokken is geweest.

Eetproblemen
Van de jongeren in Flevoland heeft 6% te maken met eetproblemen. Daarnaast heeft 11% een verhoogd risico op deze problemen.

Hierbij is gekeken naar jongeren die zichzelf te dik vinden terwijl anderen hen dun vinden, jongeren die expres overgeven na het eten, bang zijn controle te verliezen over de hoeveelheid die zij eten of vinden dat eten hun leven overheerst.

Twee keer zoveel meisjes als jongens hebben een hoog risico op eetproblemen (23% vs. 10%).

Piekeren
Jongeren die piekeren kunnen vaak niet stoppen met nadenken over dingen die er kunnen gebeuren of over dingen die ze lastig vinden. In Flevoland heeft 5% van de jongeren een matig tot hoog risico op piekeren.

In deze definitie is rekening gehouden met jongeren die zich zorgen maken, vaak piekeren en niet kunnen stoppen met piekeren.

Slapen
In Flevoland heeft 15% van de jongeren een hoog risico op slaapproblemen en 11% een matig risico op slaapproblemen. Dit kunnen bijvoorbeeld problemen zijn met wakker worden of met slaperigheid overdag.

Slecht slapen kan ertoe leiden dat psychische problemen makkelijker ontstaan of in stand blijven.

Nare gebeurtenissen
Als gevolg van een ingrijpende gebeurtenis kunnen jongeren te maken krijgen met posttraumatische stress. Dit kan bijvoorbeeld door er beelden van terug te zien of er aan te denken zonder het te willen. Van de jongeren in Flevoland heeft 14% in enige mate te maken met of last van een ingrijpende gebeurtenis.

Leergedrag

Leergedrag
Het overgrote deel van de jongeren in Flevoland heeft geen last van leerproblemen (90%). Voorbeelden van leerproblemen zijn concentratieproblemen of het maken van slordigheidsfouten.

Faalangst
Zes procent van de jongeren in Flevoland heeft een enigszins verhoogd risico op faalangst. Bij nog eens 6% van de jongeren gaat het om een hoog risico.

Als gevolg van faalangst kunnen schoolprestaties negatief worden beïnvloed. Ook hangt faalangst vaak samen met het zelfvertrouwen van een jongere.

Algemeen

In Flevoland hebben 8.048 jongeren een niet-anonieme, digitale vragenlijst over hun gezondheid ingevuld. De jongeren volgen het Vmbo en hoger.

De vragenlijst is ingevuld door jongeren uit klas 1 en 3 van het Vmbo en jongeren uit klas 2 en 4 van Havo en Vwo. De jongeren zijn eventueel onderzocht door een jeugdverpleegkundige.

Algemene kenmerken
In onderstaande tabel zijn de algemene kenmerken opgenomen van de jongeren in Flevoland die een vragenlijst hebben ingevuld.

Flevoland
Geslacht
Jongen 50%
Meisje 50%
Leeftijd
12 jaar of jonger 13%
13 jaar 28%
14 jaar 20%
15 jaar 26%
16 jaar 11%
17 jaar of ouder 2%
Autochtoon 64%
Gezinssamenstelling
Beide ouders 72%
Nieuw tweeoudergezin 7%
Co/ouders 6%
Eenoudergezin 13%
Anders 2%
< > Scroll om meer van de tabel te zien.

Toelichting Jij en je Gezondheid
Met ingang van schooljaar 2017-2018 is het FLEMOVO-onderzoek vervangen door het screeningsonderzoek ‘Jij en je gezondheid (JEJG)’ uitgevoerd door Jeugdgezondheidszorg (JGZ) op alle voortgezet onderwijsscholen in Flevoland. Dit onderzoek is bedoeld om jongeren te screenen op gezondheidsproblematiek en indien nodig hen tijdig te kunnen doorverwijzen.

Deze gemeenterapportage is opgesteld op basis van de resultaten van het onderzoek ‘Jij en je Gezondheid 2018-2019’.

Tabellenboek JEJG 2018-2019

GGD Flevoland (24-10-2019). Gezondheid jongeren Flevoland. Geraadpleegd op 08-12-2019 via https://www.eengezonderflevoland.nl/factsheet/jejg-flevoland-2017-2018/
Kopiëren Kopieer Delen Twitter Facebook Linkedin Mail